Spierballentaal leidt bij de drugsbestrijding alleen tot verharding van de misdaad.

War-on-drugsretoriek

Er is namelijk één waarheid die politici liever vermijden: in een vrije westerse samenleving zullen mensen er voor blijven kiezen om wél drugs te gebruiken. Met oogkleppen op grijpt men terug op de tergende war on drugs-retoriek. Bart de Koning omschreef het bij De Correspondent treffend: ‘De war on drugs is een oorlog waarin nederlagen al een halve eeuw als overwinningen worden verkocht.’ Hij doelde op het feit dat door opsporingsdiensten jaar na jaar recordvangsten worden gevierd. Als dit iets bewijst dan is het wel dat de handel professioneler wordt en in omvang toeneemt.

De krankzinnigheid van het Nederlandse beleid komt het best tot uitdrukking bij cannabis. Terwijl miljoenen verloren gaan aan de opsporing van hennepplantages, pompen uitbaters van coffeeshops hun omzet noodgedwongen terug in het illegale circuit. Zij doen hun inkoop immers bij ‘criminelen’. Recreatieve gebruikers geven hun geld vervolgens weer uit in de coffeeshop – en de cyclus begint opnieuw.

Er is geen enkel rationeel argument te bedenken voor dit systeem. We laten de kaars aan twee kanten branden. De Nederlandse schatkist loopt miljoenen mis én de overheid geeft miljoenen uit aan tandeloze opsporing. Wat ik hier schrijf, is alom bekend maar een gevoel voor urgentie ontbreekt. Dat maakt de situatie steeds moeilijker. Iedere grote ongereguleerde bedrijfstak wordt uiteindelijk onbeheersbaar. Dat geldt niet alleen voor cannabis, maar ook voor harddrugs. Pas zodra het marktaandeel van de illegale handelaars krimpt, doordat de recreatieve gebruiker zich kan wenden tot volledig legale coffee- en smartshops, wordt het effect van opsporing en vervolging hoopgevend.

Eng

Gevoelsmatig is legalisering eng – en het vraagstuk is uitermate complex – maar het alternatief is bekend. De georganiseerde drugshandel zal blijven floreren. De vraag blijft. Er is sprake van een kunstmatig hoge prijs en de handel is niet onderhevig aan fiscale verplichtingen, concurrentieregels en kwaliteitscontroles. Een perfect verdienmodel zou je kunnen zeggen. De ogenschijnlijke angst om te praten over legalisering en regulering houdt het model in stand en staat noodzakelijke vooruitgang in de weg.

Voorlopig blijft het bij experimenten waaraan geen beleidsmaker zich hoeft te branden. ‘Het experiment gesloten coffeeshopketen moet duidelijk maken of legale levering, inkoop en verkoop van cannabis mogelijk is’, zo vermeldt de website van de rijksoverheid weinig hoopgevend. De evaluatie van het experiment zal er naar verwachting niet zijn voor februari 2025.

We worden geremd door een voorspelbaar christelijk dogma: drugs zijn slecht, we moeten de gebruiker aanspreken op zijn gedrag. Het zijn de bekende vermanende woorden. Zo besteden we ieder jaar opnieuw een miljardenbedrag aan een kruistocht die, zo vrees ik, tot in het oneindige zal doorgaan.

De neveneffecten van dit beleid, in bredere context, worden onderschat. De voelbare onmacht van de drugsbestrijding duwt Veiligheid en Justitie in een vicieuze vergeldingsspiraal. Anders gezegd: meer spierballentaal leidt tot verdere verharding. Die vergeldingsspiraal werkt door in de rest van de strafrechtketen. Deze tendens gaat uiteindelijk ten koste van de menselijke maat.