Legal aid or paying for it yourself: what does a criminal case cost?

Gratis rechtsbijstand bij aanhouding en voorarrest

Wordt u aangehouden en in verzekering gesteld, dan krijgt u automatisch een piketadvocaat toegewezen; daarvoor betaalt u niets. Wordt vervolgens de bewaring of gevangenhouding bevolen, dan wijst de rechter ambtshalve een raadsman toe. Ook aan die ambtshalve toevoeging is geen eigen bijdrage verbonden, ongeacht uw inkomen. Wie vastzit, hoeft zich over de kosten van zijn verdediging in die fase dus geen

Toevoeging op aanvraag: inkomensgrenzen en eigen bijdrage

Bent u op vrije voeten, dan kan uw advocaat bij de Raad voor Rechtsbijstand een toevoeging aanvragen. De Raad kijkt naar uw verzamelinkomen en vermogen van twee jaar geleden, voor aanvragen in 2026 dus naar het jaar 2024. De inkomensgrens ligt in 2026 op € 35.400 voor alleenstaanden en op € 50.000 voor gehuwden, samenwonenden en eenoudergezinnen; daarnaast mag uw vermogen niet boven de € 36.952 per persoon uitkomen. Is uw inkomen sindsdien gedaald, dan kan om verlegging van het peiljaar worden verzocht.

Binnen die grenzen betaalt u een eigen bijdrage die oploopt met uw inkomen: in 2026 van € 257 in de laagste categorie tot € 1.084 in de hoogste. In veel gevallen wordt daarop automatisch een korting van € 69 toegepast, waarmee de laagste bijdrage op € 188 uitkomt. Een rekenvoorbeeld: een alleenstaande met een verzamelinkomen van € 24.000 in het peiljaar betaalt na korting eenmalig € 188, ongeacht hoeveel uren de advocaat aan de zaak besteedt. In strafzaken is geen griffierecht verschuldigd, zodat de eigen bijdrage doorgaans de enige vaste kostenpost is.

Zelf betalen

Komt u niet voor een toevoeging in aanmerking, of kiest u bewust voor betaalde bijstand, dan spreekt u met het kantoor een uurtarief of een vaste prijs af. Uurtarieven in de strafrechtpraktijk lopen uiteen, grofweg van € 200 tot € 400 exclusief btw, afhankelijk van de ervaring van de advocaat en de complexiteit van de zaak. Een overzichtelijke politierechterzaak vergt al gauw acht tot twaalf uur aan voorbereiding, besprekingen en zitting; een omvangrijke meervoudige-kamerzaak een veelvoud daarvan. Vraag daarom altijd vooraf om een inschatting en heldere afspraken op schrift.

Kosten die de rechter kan opleggen — of vergoeden

Bij een veroordeling kan de rechter naast een straf ook financiële verplichtingen opleggen. Denk aan een geldboete, aan toewijzing van de vordering van de benadeelde partij met de schadevergoedingsmaatregel en wettelijke rente, aan de proceskosten van die benadeelde partij en aan ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. Deze posten kunnen de totale financiële gevolgen van een strafzaak aanzienlijk vergroten en verdienen daarom volwaardige aandacht in de verdediging.

Eindigt de zaak zonder oplegging van straf of maatregel, bijvoorbeeld door vrijspraak of een sepot, dan kunt u juist aanspraak maken op vergoedingen. U kunt de rechter binnen drie maanden verzoeken om vergoeding van de kosten van uw raadsman en, als u heeft vastgezeten, om schadevergoeding voor het ondergane voorarrest volgens forfaitaire bedragen per dag. Wie zijn verdediging zelf heeft betaald, kan die kosten zo geheel of gedeeltelijk vergoed krijgen. De uiteindelijke kosten van een strafzaak hangen dus af van uw inkomen, van de gemaakte afspraken en van de afloop van de zaak. Laat u daarom aan het begin van de zaak goed voorlichten over de mogelijkheden.