Ondernemingen krijgen steeds vaker te maken met het strafrecht via de Wet op de economische delicten. Overtredingen van milieuwetgeving, arbeidsomstandighedenregels, financiële toezichtwetten, de Douanewet of sanctiewetgeving worden via deze wet strafbaar gesteld. Het Functioneel Parket vervolgt daarbij niet alleen de onderneming, maar ook de bestuurders en leidinggevenden persoonlijk. Defence Advocaten staat bedrijven en bestuurders bij in WED-zaken, in Rotterdam en landelijk.
Wat regelt de Wet op de economische delicten?
De WED is een kaderwet. Zij bevat zelf geen gedragsregels, maar verklaart de overtreding van een groot aantal andere wetten strafbaar en regelt de straffen en de bijzondere opsporingsbevoegdheden. De lijst is lang: onder meer de Wet milieubeheer, de Omgevingswet, de Arbeidsomstandighedenwet, de Wet natuurbescherming, de Wet dieren, de Wet op het financieel toezicht, de Sanctiewet en de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme vallen eronder.
De centrale vraag in vrijwel iedere WED-zaak is of de overtreding opzettelijk is begaan. Met opzet is het feit een misdrijf, met een gevangenisstraf van maximaal zes jaar en zeer hoge geldboetes als mogelijke sanctie. Zonder opzet blijft het een overtreding met een aanzienlijk lagere strafmaat. Opzet in het economisch strafrecht betekent niet dat u de wet wilde overtreden, maar dat u bewust handelde. Dat onderscheid vraagt een precieze beoordeling van de feiten.
Strafrecht naast bestuursrecht
WED-zaken staan zelden op zichzelf. Toezichthouders als de Inspectie Leefomgeving en Transport, de Nederlandse Arbeidsinspectie, de NVWA, de AFM en DNB beschikken over bestuursrechtelijke instrumenten: een last onder dwangsom, een bestuurlijke boete of het intrekken van een vergunning. De overheid moet kiezen tussen een bestuurlijke boete en strafvervolging voor hetzelfde feit, maar in de praktijk lopen beide trajecten vaak naast elkaar en beïnvloeden ze elkaar. Wat u in een bestuursrechtelijk onderzoek verklaart, kan in een strafzaak tegen u worden gebruikt.
Wij coördineren beide procedures. Wij beoordelen in welk traject uw belangen het beste zijn gediend, bewaken uw zwijgrecht in gesprekken met toezichthouders en voeren waar nodig bezwaar en beroep tegen bestuursrechtelijke sancties.
Aansprakelijkheid van bestuurders
Een rechtspersoon kan strafbaar zijn, maar het Openbaar Ministerie vervolgt daarnaast steeds vaker de natuurlijke personen die opdracht hebben gegeven tot het feit of daaraan feitelijk leiding hebben gegeven. Daarvoor is niet vereist dat u zelf de overtreding heeft begaan. Wie op de hoogte was van een risico en heeft nagelaten in te grijpen, kan als feitelijk leidinggever worden veroordeeld. Voor bestuurders is het daarom van belang om vanaf het eerste contact met opsporingsambtenaren eigen rechtsbijstand te hebben, los van die van de onderneming.
Onze aanpak in WED-zaken
Wij beginnen met de vraag of de gedraging werkelijk onder de betreffende bepaling valt. Economische wetgeving is technisch en verandert vaak; regelmatig blijkt dat de norm anders luidt dan het proces-verbaal veronderstelt. Vervolgens beoordelen wij het bewijs van opzet en de rol van de betrokken personen. In veel zaken is een transactie of strafbeschikking zonder openbare zitting de beste uitkomst voor een onderneming, omdat daarmee publiciteit en verdere schade worden voorkomen. Wij onderhandelen daarover met het Functioneel Parket.
Contact
Is uw onderneming bezocht door een toezichthouder, heeft u een uitnodiging voor verhoor ontvangen of is een dagvaarding op basis van de WED uitgebracht? Neem contact op met Defence Advocaten in Rotterdam. Wij adviseren ondernemingen en bestuurders in het hele land.
Veelgestelde vragen
Wat is een economisch delict?
Een economisch delict is een overtreding van een wet die in de Wet op de economische delicten is genoemd, zoals milieu-, arbo-, financiële of sanctiewetgeving. De WED bepaalt of het feit een misdrijf of een overtreding is en welke straffen kunnen worden opgelegd.
Kan een bedrijf worden vervolgd?
Ja. Een rechtspersoon kan zelfstandig worden vervolgd en veroordeeld tot een geldboete. Daarnaast kunnen bestuurders en leidinggevenden persoonlijk worden vervolgd als opdrachtgever of feitelijk leidinggever.
Moet ik antwoord geven op vragen van een toezichthouder?
U bent verplicht mee te werken aan toezicht, bijvoorbeeld door stukken te verstrekken. Zodra u wordt verhoord met het oog op een boete of strafvervolging, heeft u zwijgrecht en moet de cautie worden gegeven. Bespreek voor ieder gesprek met uw advocaat waar de grens ligt.
Kan ik voor hetzelfde feit een bestuurlijke boete én een straf krijgen?
Nee. Als voor hetzelfde feit een bestuurlijke boete is opgelegd, is strafvervolging in beginsel uitgesloten, en omgekeerd. De overheid moet kiezen. In de praktijk wordt hierover wel gediscussieerd, bijvoorbeeld over de vraag of het werkelijk om hetzelfde feit gaat.
Welke straffen zijn mogelijk onder de WED?
Bij opzettelijke overtreding van de belangrijkste bepalingen maximaal zes jaar gevangenisstraf en een geldboete van de vijfde categorie, die voor rechtspersonen kan worden verhoogd tot de zesde categorie of een percentage van de jaaromzet. Daarnaast zijn bijkomende straffen mogelijk, zoals stillegging van de onderneming en ontzetting uit het beroep.