Kort antwoord
U bent niet verplicht te gaan, u bent niet verplicht te antwoorden, en u mag altijd eerst een advocaat spreken. Bel vóór u reageert op de uitnodiging — niet erna.
Er ligt een brief op de mat, of u krijgt een telefoontje van een rechercheur: of u even langskomt voor een gesprek. Geen agenten aan de deur, geen handboeien. Dat klinkt geruststellend, en precies daar zit het risico. Een uitnodiging voor verhoor is geen vrijblijvend kopje koffie — alles wat u zegt komt op papier en blijft in het dossier, ook als u later iets anders verklaart.
Hieronder leest u wat een uitnodiging precies betekent, wat u wel en niet moet doen, en wat er die dag concreet gebeurt — van de balie tot de handtekening onder het proces-verbaal.
1 — U bent meestal verdachte, kijk goed in de brief
Een uitnodiging voor verhoor gaat bijna altijd naar iemand die als verdachte is aangemerkt. In de brief staat vaak alleen een artikelnummer en een datum. Zoek dat nummer op, of laat het opzoeken: het verschil tussen art. 300 Sr (mishandeling) en art. 302 Sr (zware mishandeling) is soms het verschil tussen een taakstraf en een gevangenisstraf.
Hoe verloopt een politieverhoor?
Over het algemeen kent een politieverhoor een vast verloop en is het onder te verdelen in drie fasen: het eerste contact, het 'sociaal verhoor' (een persoonsgericht verhoor) en het 'zakelijk verhoor' (over het strafbare feit). Bij het eerste contact wordt uitgelegd wie de verhoorders zijn en wat u tijdens het verhoor kunt verwachten. Dit wordt ook gebruikt om een band op te bouwen en de verklaringsbereidheid te vergroten. Bij het sociaal verhoor worden vragen gesteld over uw persoonlijke omstandigheden: de verhoorders willen weten wie u bent.
Hoe lang duurt een politieverhoor?
De duur van het verhoor hangt af van de verdenking. De politie kan een verdachte maximaal negen uur ophouden voor onderzoek; bij minder zware strafbare feiten — waarop geen voorlopige hechtenis staat — is dit maximaal zes uur. Dit betekent niet dat u als verdachte al deze uren wordt verhoord. Vaak gebeurt dit met tussenpozen of wordt u eerder al vrijgelaten.
Kunt u een politieverhoor weigeren?
Als verdachte heeft u het recht om te zwijgen tijdens een verhoor: het zwijgrecht. Op dat recht dient u gewezen te worden; dit is de zogenaamde cautieplicht. In principe mag u weigeren een verklaring af te leggen. Dit volgt uit artikel 29 van het Wetboek van Strafvordering, waarin is vastgelegd dat u niet hoeft mee te werken aan uw eigen veroordeling. Het weigeren van ieder verhoor kan echter negatieve gevolgen hebben; het is dan ook van belang om dit eerst met uw advocaat te bespreken. Zo kan de officier van justitie ervoor kiezen om u te laten horen door de rechter-commissaris.
Uw rechten tijdens het verhoor
Verdachten hebben tijdens politieverhoren belangrijke rechten: het recht op bijstand van een advocaat, het zwijgrecht, het recht op een eerlijke behandeling en het recht op vrije advocaatkeuze. De advocaat is er om deze rechten te waarborgen. Concreet betekent dit dat een advocaat actief mag ingrijpen tijdens het verhoor, de verdachte mag herinneren aan het zwijgrecht, verduidelijking mag vragen bij onduidelijke vragen, mag protesteren tegen ongeoorloofde druk en tussentijds overleg mag hebben met de verdachte. Bij Defence Advocaten gaan wij verder dan alleen aanwezig zijn: onze aanpak is erop gericht om cliënten vanaf het allereerste begin van een procedure tot aan het einde grondig te ondersteunen en te begeleiden, zodat zij zich op elk moment van het proces gesteund en goed geïnformeerd voelen.
Wat gebeurt er na een politieverhoor?
Na een politieverhoor wordt de zaak voorgelegd aan de officier van justitie, die bepaalt wat er verder met de zaak gebeurt. Dit kan een sepot zijn, bijvoorbeeld als er onvoldoende bewijs is of er andere redenen zijn om niet te vervolgen. Let bij een sepot goed op welke sepotcode daaraan is verbonden: in sommige gevallen zijn er ook aan een sepot gevolgen verbonden. Dit is het geval bij een sepot voor een misdrijf; er komt dan een aantekening in de justitiële documentatie.
Ook kunt u worden uitgenodigd voor een TOM-zitting of een OM-zitting. TOM staat voor Transactie Openbaar Ministerie. In de brief van het OM staat het strafbare feit weergegeven en dat het OM de zaak wil afdoen zonder tussenkomst van de rechter. Bij een OM-zitting gaat het veelal om lichtere strafbare feiten, zoals diefstal, vernieling of eenvoudige mishandeling. Ook in dat geval is geen rechter bij het gesprek aanwezig. De straf die dan wordt opgelegd, wordt een strafbeschikking genoemd.
Mag u een politieverhoor opnemen?
U mag zelf geen opnamen maken van een politieverhoor. Dat is verboden, ook voor de advocaat. Politieverhoren worden echter veelal door de politie opgenomen; in sommige gevallen is dat zelfs verplicht. Deze verplichting is opgenomen in de Aanwijzing auditief en audiovisueel registreren van verhoren van aangevers, getuigen en verdachten. Het opnemen van een verhoor is verplicht wanneer er een overleden slachtoffer is, wanneer de strafbedreiging twaalf jaar of meer bedraagt, wanneer de strafbedreiging minder dan twaalf jaar bedraagt maar sprake is van evident zwaar lichamelijk letsel, of wanneer het gaat om een zedendelict met een strafbedreiging van acht jaar of meer dan wel om seksueel misbruik in een afhankelijkheidsrelatie. U heeft het recht om, eventueel via uw advocaat, kennis te nemen van de opname van het verhoor.
Praktische uitdagingen
In de praktijk kunnen er nog steeds misverstanden ontstaan over de precieze rol van de advocaat. Sommige verhoorders houden vast aan oudere, meer beperkende richtlijnen. De advocaten van Defence Advocaten zijn ervaren in het omgaan met deze situaties en zetten zich in om de belangen van hun cliënten optimaal te behartigen. De rol van de advocaat tijdens politieverhoren is in de loop der jaren geëvolueerd naar een meer actieve positie. Deze ontwikkeling onderstreept het belang van goede rechtsbijstand vanaf het vroegste stadium van een strafrechtelijk onderzoek. Verdachten hebben recht op een advocaat die hun belangen actief behartigt en ervoor zorgt dat hun rechten worden gerespecteerd. Neem contact op met Defence Advocaten voor deskundige bijstand en verzeker uzelf van een advocaat die uw rechten kent en deze actief beschermt tijdens het hele strafrechtelijke proces.